امروزه استفاده از كامپوزيتهاي الياف طبيعي در صنعت ساختمان و صنعت خودرو مورد توجه بسياري از كشورهاي توسعهيافته و در حال توسعه قرار گرفته است. اين الياف به راحتي به چرخه طبيعت بر ميگردند و از قيمت بسيار پايينتري برخوردار هستند. متن زير به معرفي تجربه چند كشور از جمله ايران در بهرهگيري از كامپوزيتهاي طبيعي ميپردازد:
هندوستان
طي دهه گذشته، كشور هند گامهاي بلندي را در تدوين و گسترش دانش فني استفاده از كامپوزيتهايالياف طبيعي برداشته است. اين كشور تحقيقات فراواني جهت توليد يك محصول بادوام و ارزانقيمت جهت پاسخگويي به نياز اقشار كمدرآمد جامعه خود انجام داده است. اين كشور از منابع غني الياف طبيعي برخوردار است و با توجه به مشكل مسكن و جمعيت، فعاليتهاي خود را در راستاي كاربرد كامپوزيتهاي الياف طبيعي در صنعت ساختمان متمركز كرده است.
اين كشور پروژههاي بزرگي را جهت توليد پروفيلهاي پالتروژني از الياف طبيعي، تهيه تختههاي كامپوزيتي و پانلهاي ساختماني از جنس الياف كنف، دربهاي كامپوزيتي ساخته شده از الياف چتايي و قابها و پنجرههاي ساختماني از جنس الياف نارگيل، در دست اجرا دارد. البته محصولات توليدشده منحصراً در صنعت ساختمان اين كشور مصرف نميشود و حجم بالايي از اين محصولات در ساخت قطارها و واگنهاي خط آهن مورد استفاده قرار گرفته است.
بنابر اظهارات هيئت ارزيابي و پيشبيني تكنولوژي هند (TIFAC)، با روي آوردن به سمت الياف طبيعي علاوه بر حفظ منابع ارزشمند چوب اين كشور، زمينه حضور هند در بازارهاي بينالمللي نيز فراهم شده است.
اين كشور جهت صدور تكنولوژي كامپوزيتهاي الياف طبيعي به كشورهاي آفريقايي و آسياي جنوبي شرقي كه از ذخاير الياف طبيعي فراواني برخوردارند، برنامههاي بلندمدتي را در دستور كار خود قرار داده است. كامپوزيتهاي الياف طبيعي امروزه در هند به شدت مورد توجه قرار گرفتهاند و به دليل قيمت مناسب و خواص مطلوبشان به عنوان رقباي قدرتمند محصولات چوبي مطرح شدهاند.
بنابر گزارش هيات مذكور، گام بعدي اين كشور گسترش تكنولوژي كامپوزيتهاي الياف طبيعي از عرصه ساختمان به عرصههاي ديگر از قبيل راه آهن، كشتيراني، خودروسازي و غيره است.
|
|
اروپا و آمريكا
در سالهاي اخير استفاده از الياف طبيعي در ساخت كامپوزيتها در اروپا و آمريكا به شدت مورد توجه قرار گرفته است. علاوه بر الياف طبيعي، گزارشاتي مبني بر استفاده از رزينهاي طبيعي در ساخت تراكتورهاي شركت ژاندي ير نيز وجود دارد كه بيانگر توجه صنعت كامپوزيت اروپا به استفاده از منابع طبيعي و سازگار با محيط زيست ميباشد.
خودروسازان اروپا و آمريكا طي سالهاي اخير اتومبيلهايي را كه در آنها از كامپوزيتهاي الياف طبيعي استفاده شده است به بازار عرضه كردهاند. طي گزارشي شركتهاي بزرگي همچون جانسون، فيندلي و ويزيدوم از كامپوزيتهاي الياف طبيعي در خودروهاي سال ۲۰۰۱ خود بهره جستهاند. قطعات كامپوزيتي مورد استفاده اين شركتها توسط يكي از شركتهاي واقع در ايالت ايندياناي آمريكا تهيه ميشود و به روش قالبگيري پرس گرم شكل ميگيرند.
شركت دايملر كرايسلر نيز به تازگي به سمت استفاده از يك نوع كامپوزيت الياف طبيعي كه در آفريقاي جنوبي توليد ميشود روي آورده است. اين شركت در ساخت قفسههاي عقبي داخل خودروهاي سواري مرسدس ردهC از اين نوع كامپوزيتها كمك گرفته است. اين شركت همچنين تمايل دارد از اين كامپوزيتها در ساخت كاروانهاي مسافرتي خود نيز استفاده كند.
شركت مشهور جنرال موتورز نيز يكي از شركتهايي است كه استفاده از الياف طبيعي را در دستور كار خود قرار داده اشت. علاوه بر چندين مدل كاميون، در بدنه خودروهاي مشهور اين كمپاني نيز قطعاتي از جنس كامپوزيتهاي الياف طبيعي را ميتوان مشاهده نمود.
به غير از اين غولهاي بزرگ خودروسازي، شركتهاي كوچكتر خودروساز نيز از الياف طبيعي به عنوان پركنندههاي قطعات پليمري خودرو بهره فراواني ميگيرند. در اين قبيل قطعات درصد استفاده از الياف طبيعي بسيار كمتر است.
به نظر ميرسد كه الياف طبيعي بازار رو به رشدي دارند و برخي از دست اندركاران صنايع خودروسازي نرخ رشد اين كامپوزيتها طي سالهاي آينده را تا ۳۰ درصد نيز پيشبيني كردهاند .
ايران
در ايران نيز به تازگي تلاشهايي جهت بهكارگيري كامپوزيتهاي الياف طبيعي در صنايع خودرو و ساختمان گزارش ميشود.
در محور ساختمان، پژوهشگاه پليمر ايران به انجام مطالعات و تحقيقاتي در زمينه توليد نوارهاي تزئيني از جنس الياف طبيعي توسط فرايند پالتروژن اقدام نموده است. اين نوارها به كمك الياف طبيعي كنف و رزين پلياستر ساخته ميشوند و در ساخت نماهاي داخلي بنا قابل استفاده هستند. همچنين پروفيلهاي ديگري نيز به اين روش توليد شدهاند كه ميتواند موارد كاربرد خاص خود را در بازار بيابد. به غير از اين طرح تحقيقاتي، مورد ديگري از به كارگيري كامپوزيتهاي الياف طبيعي در صنعت ساختمان كشور گزارش نشده است.
در محور خودرو فعاليتهاي انجام شده پررنگتر است. در حال حاضر در ايران براي ساخت قطعات تزئيني خودرو عموماً از كامپوزيتهاي پرشده با آرد چوب و يا فيبرهاي تهيه شده از تركيب رزين و تراشههاي چوب كمك ميگيرند. كامپوزيتهاي پر شده با آرد چوب در حقيقت تركيبي از يك رزين گرمانرم همچون پليپروپيلن با آرد چوب بازيافت شده است كه به نسبت حجمي مناسب با هم آميخته شدهاند. بر طبق بعضي از گزارشات، مواد اوليه لازم براي توليد اين قطعات از خارج مرزها وارد ميشود و ارزبري بسيار زيادي دارد .
كشور ما در حال حاضر از منابع غني الياف طبيعي همچون كنف برخوردار است. گسترش تكنولوژي كامپوزيتهاي طبيعي از سوي كشورهاي در حال توسعه همچون هند و تايلند ميتواند به عنوان الگويي براي بخشهاي تحقيقاتي داخلي در غنيمت شمردن فرصتهاي موجود در عرصه توليد مواد جديد محسوب شود.
